مصطفى النوراني الاردبيلي

261

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )

تركيبات شيميايى : در ريشه اين گياه ( زبان گنجك كاذب ) آلكولوئيد سمى متبلورى به نام ديكتامنين dictamnine و مواد ديگرى به نام كولين choline ترى كونين trigonelline اوباكولاكتون pdaculactone ساپونين ديكتامنولاكتون متبلور crgstalline saponindictamno lactone و اسانس روغنى فرار يافت مىشود . خواص و كاربرد : در هند از پوست ريشه گياه كه معطر و تلخ است در موارد تب‌هاى نوبه‌اى بيمارىهاى عصبى ، هيسترى و نبودن يا كمى ترشحات عادت ماهيانه در مواقعى كه به طور طبيعى بايد عادت ماهيانه باشد توصيه مىشود . چون آلكالوئيد ديكتامنين سمى است در مصرف فرآورده‌هاى دارويى اين گياه بايد احتياط كرد وزير نظر و با توصيه پزشك مصرف شود . در سيبرى از برگ‌هاى معطر اين گياه به عنوان مقوى معده و رفع نفخ و گازهاى معده استفاده مىشود . « 1 » پوست درخت آن در طب هندى اهميت زيادى دارد و در كتاب نگهانتاس آن را تلخ ، قابض ، سرد ، هاضم ، علاج بواسير ، اسهال ، صفرا ، جذام ، خارج كننده سده‌هاى بلغم نوشته‌اند susruta مىگويند : آن خارج كننده بلغم و پادزهر سموم است براى سهولت زايمان و امراض بول و پوستى مفيد است ، غثيان و قى را نافع است . خارش را دور مىكند زخم را خوب مىكند درد شكم را تسكين مىدهد و خرابى اخلاط ثلاثه را اصلاح مىكند تخم آن را قابض دافع تب و كرم كش تعريف كرده‌اند پوست درخت و تخم آن هر دو را با هم با داروهاى قابض تلخ و خوشبو مخلوط كرده اطباى هندى آن را زياد استعمال مىكنند و در بعضى نسخه‌ها با آهن مخلوط كرده داده مىشود با ادويه قابض مخلوط در مرض اسهال و زحير مىخورند . چسب و روغن آن نيز با داروهاى قابضه و معطر بر درد شكم ماليده يا چسبانده

--> ( 1 ) - معارف گياهى ، ج 6 ، ص 75 - 70 .